Wie een warmtepomp aanschaft, vergelijkt doorgaans energielabels, COP-waarden en geluidsniveaus. Wat daarbij vaak over het hoofd wordt gezien, is de GWP-waarde van het koudemiddel dat in het systeem zit. Toch is dit gegeven behoorlijk relevant — zowel voor het milieu als voor de toekomstbestendigheid van je investering. Tijd om daar wat dieper op in te gaan.
Wat betekent GWP eigenlijk?
GWP staat voor Global Warming Potential, oftewel het aardopwarmingsvermogen van een stof. Het getal geeft aan hoe sterk een gas bijdraagt aan het broeikaseffect in vergelijking met CO₂, dat als referentiepunt geldt met een GWP van 1. Een koudemiddel met een GWP van 675 is dus, kilogram voor kilogram, maar liefst 675 keer schadelijker voor het klimaat dan CO₂ als het in de lucht terechtkomt.
En dat laatste is geen hypothetisch scenario. Koudemiddelen kunnen vrijkomen tijdens installatie, bij onderhoud of wanneer een warmtepomp aan het einde van zijn levensduur wordt afgevoerd. Hoe hoger de GWP-waarde, hoe groter de klimaatschade bij een eventueel lek.
Welke koudemiddelen worden er gebruikt?
Er zijn grote verschillen tussen de koudemiddelen die momenteel in warmtepompen en klimaatinstallaties worden toegepast. Hieronder een overzicht:
| Koudemiddel | Type | GWP-waarde | Opmerking |
|---|---|---|---|
| R410A | HFK (synthetisch) | ~2.088 | Veel gebruikt in oudere systemen, wordt uitgefaseerd |
| R134a | HFK (synthetisch) | ~1.430 | Vaak in airco’s en koelkasten |
| R32 | HFK (synthetisch) | 675 | Nu de standaard bij veel warmtepompen |
| R454B | HFO-mix | ~466 | Opkomende opvolger van R32 |
| R1234yf / R1234ze | HFO (synthetisch) | < 1 – 4 | Zeer laag, maar minder gangbaar in warmtepompen |
| R290 (propaan) | Natuurlijk | 3 | Zeer milieuvriendelijk, uitstekende efficiëntie |
| R744 (CO₂) | Natuurlijk | 1 | Vooral geschikt voor hoge temperaturen (bv. warmtapwater) |
| R717 (ammoniak) | Natuurlijk | 0 | Vooral industrieel gebruik, giftig in hoge concentraties |
R32 en R290 vergeleken: wat maakt het verschil?
Verreweg het meest gebruikte koudemiddel in nieuwe warmtepompen is momenteel R32, met een GWP van 675. Dat is weliswaar een aanzienlijke verbetering ten opzichte van het oude R410A — dat een GWP van ruim 2.000 heeft en inmiddels wordt uitgefaseerd — maar het blijft een synthetisch middel met een relatief hoge klimaatimpact.
Een stuk duurzamer is R290, ofwel propaan. Dit is een natuurlijk koudemiddel met een GWP van slechts 3. Ter vergelijking: dat is meer dan 200 keer lager dan R32. Bovendien presteert propaan uitstekend als koudemiddel, wat bijdraagt aan een hoge COP en dus een energiezuinige werking van de warmtepomp. Als je nadenkt over overstappen naar een hybride of elektrische warmtepomp, is het type koudemiddel zeker een factor om mee te wegen.
Het enige voorbehoud bij R290 is de lichte ontvlambaarheid. Daardoor gelden er striktere veiligheidseisen voor de installatie en zijn er beperkingen aan de hoeveelheid koudemiddel in een systeem. Fabrikanten spelen hierop in door compacte, goed afgedichte circuits te ontwerpen — vaak in een monobloc-opstelling die buiten de woning wordt geplaatst.
Waarom zou jij hier als consument rekening mee houden?
- Europese regelgeving: De F-gassenverordening verplicht fabrikanten steeds meer om over te stappen op koudemiddelen met een lage GWP. Middelen met een hoge GWP worden schaarser en duurder, wat gevolgen kan hebben voor onderhoudskosten.
- Toekomstbestendigheid: Een warmtepomp met R290 of een ander laag-GWP koudemiddel voldoet makkelijker aan toekomstige milieueisen, zonder dat je voor verrassingen komt te staan bij nieuwe regelgeving.
- Milieuschade bij lekkage: Als er ooit koudemiddel ontsnapt — bij onderhoud of sloop — is de impact van R290 vele malen kleiner dan die van R32 of R410A. Dat maakt een verschil als je ook nadenkt over de CO₂-voetafdruk van je energiegebruik.
- Subsidies: Het type koudemiddel kan in bepaalde gevallen meewegen bij subsidie-aanvragen, omdat overheden duurzamere technologieën actief willen stimuleren.
Natuurlijke koudemiddelen zijn de toekomst
Het plaatje is eigenlijk vrij helder: synthetische koudemiddelen zoals R32 zijn een tussenstap, maar de richting is duidelijk naar natuurlijke alternatieven met een minimale klimaatimpact. R290 (GWP 3) en R744 ofwel CO₂ (GWP 1) lopen daarin voorop. Ammoniak (R717) heeft zelfs een GWP van 0, maar is vanwege zijn giftigheid vooralsnog voornamelijk geschikt voor industriële toepassingen.
Wie vandaag investeert in een warmtepomp op R290, kiest niet alleen voor een lagere milieubelasting, maar ook voor een systeem dat minder snel tegen wettelijke beperkingen aanloopt. Dat is slim op de lange termijn — zeker in combinatie met elektrisch verwarmen met groene stroom.
Wil je weten welke warmtepomp het beste past bij jouw woning en situatie? Neem gerust contact met ons op voor persoonlijk advies.